Ngôi nhà của những khối lập phương ánh sáng

Những ô cửa sổ, khoảng đệm cây xanh đem nắng gió tới cho ngôi nhà ở ngoại ô Sài Gòn.

Đang sống ổn định ở trong nội thành, chủ nhà đã cân nhắc nhiều trước khi chuyển ra ngoại thành còn thưa vắng của TP HCM để sống. Ngôi nhà 3 tầng được xây dựng sau 4 năm lên ý tưởng của KTS Ngô Việt Khánh Duy (23o5 Studio) đã đáp ứng được những mong muốn của chủ nhà.

Sau một thời gian tích góp, hai vợ chồng đã có được khoảng đất 112 m2 (7×16 m). Chủ nhà mong muốn có một không gian tiện nghi cho gia đình có trẻ em với 3 phòng ngủ cho gia đình và một phòng cho người thân tới chơi. Ngoài ra, nhà cũng có đầy đủ các khu chức năng tiện nghi ở mỗi tầng, thêm garage để ôtô ở tầng một.

Theo quy hoạch, nhà xây lùi vào 2,5 m ở phía trước và 2 m ở phía sau. Bởi vậy, diện tích khu đất bị giới hạn so với yêu cầu của chủ đầu tư, nếu không khéo tổ chức không gian, nhà rất dễ bị bí bức. Sau khi hoàn thiện, khoảng lùi theo quy hoạch trở thành phần đệm xanh mát dẫn vào ngôi nhà.

Ngôi nhà có hình khối đơn giản nhưng mạnh mẽ nhờ những khối lập phương được tổ hợp như khối điêu khắc với các ô vuông nhiều kích thước cùng một vài mảng xanh lấp ló duyên dáng.

Các không gian đan xen, chênh nhau về cao độ nhưng “treo” quanh một khối giao thông đứng, tạo thành những khoảng thông tầng và sự liên hệ giữa các phòng.

Sự tiết chế chi tiết và trang trí khiến không gian trở nên nhẹ nhàng, thanh lịch.

Để ngăn cách giữa các phòng, cầu thang và khu bếp, kiến trúc sư hạn chế cửa, sử dụng nhiều vách kính, thanh lam dọc để tạo sự thông thoáng, liên kết giữa các thành viên.

Gia chủ thích nhà có nhiều khoảng giao hòa với thiên nhiên nên sử dụng nhiều cửa kính rộng, có tầm nhìn ra khoảng xanh bao la ở mặt tiền của nhà.

Phòng tắm tiện nghi với mảng trúc xanh ở cửa sổ vừa xanh mát vừa thoáng.

Tường hai lớp ngoài mặt tiền chống ồn, khói bụi và cách nhiệt nhưng vẫn đảm bảo tầm nhìn đẹp ra ngoài với cây xanh ở những vị trí cần thiết.

Những ô cửa sổ nhỏ tạo ra ánh sáng lung linh dọc các bậc cầu thang đem lại cảm giác hứng khởi và mới lạ mỗi khi di chuyển giữa các tầng.

Những ô hình vuông bố cục tự do trở thành điểm nhấn xuyên suốt từ cổng cho đến khối giao thông. Ban ngày, ánh sáng tự nhiên tiếp cận tới không gian trong nhà, khi màn đêm buông xuống, ngôi nhà trở nên lung linh khi nhìn từ xa.



Kiến trúc suy cho cùng cũng là chuyện ứng xử

hai ha 02

Xã hội chúng ta đang trong giai đoạn phát triển đặt biệt. Hiện tượng toàn cầu hóa đặt ra nhiều vấn đề. Sự biến đổi khí hậu báo hiệu rằng thiên nhiên đã được khai thác đến mức giới hạn của nó. Đất nước ta cũng không nằm ngoài thực tế đó. Nhu cầu của con người ngày càng đa dạng và phức tạp hơn. Với nhu cầu ăn, chúng ta đã qua quá trình từ lúc chỉ cần ăn đủ, ăn no rồi an ngon, cao hơn nữa ăn để không bệnh rồi ăn sao cho thật khỏe mạnh. Cái ăn bây giờ đã ở mức hưởng thụ trong đó ngoài yếu tố ngon còn có cả yếu tố sang trọng, thẩm mỹ và văn hóa. Nhu cầu ở cũng có quá trình phát triển như vậy. Đơn giản nhất là người ta ước mơ “có chỗ chui ra chui vào”, rồi đến ước mơ sở hữu một ngôi nhà, rồi đến một căn nhà đẹp, đầy đủ tiện nghi. Ở mức cao hơn là một chỗ ở không những đủ tiện nghi mà còn phải có bản sắc, tương thích với văn hóa, đẳng cấp của người chủ và tất nhiên ngôi nhà đó phải tạo được một môi trường sống tốt.

Nhiệm vụ của người kiến trúc sư thiết kế ngôi nhà là làm sao cho chủ nhân cảm thấy sướng, cảm thấy thỏa mãn nhu cầu có thực trong không gian của mình. Và đó cũng chính là quá trình giải quyết các ứng xử, các mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với không gian sống của họ trong một điều kiện tự nhiên, một hoàn cảnh cụ thể. Những ứng xử đúng quy luật sẽ được đáp trả bằng lợi ích bền vững lâu dài. Những ứng xử đi ngược với quy luật sớm muộn cũng sẽ không có chỗ tồn tại. Nếu chúng ta nhìn kỹ, mỗi công trình kiến trúc hay một không gian có giá trị từ xưa đến nay luôn thể hiện một thái độ ứng xử khoa học, nhiều trường hợp xứng đáng được gọi là nghệ thuật ứng xử với thiên nhiên và con người. Trong câu chuyện ứng xử của con người với không gian kiến trúc ta thấy hiện rõ sự khác biệt mang tính chất đặc thù về mặt văn hóa, lối sống của từng người khác nhau trong cùng một thời điểm, cùng một hoàn cảnh. Tham gia diễn đàn kỳ này các KTS muốn nói đến cách ứng xử của người tạo ra không gian, người sử dụng không gian với không gian sống của chính bản thân họ. 

Thực tế không phải lúc nào người thiết kế cũng làm tốt công việc của họ và người sử dụng cũng khó mà hài lòng với không gian sống của mình. Vậy đâu là nguyên nhân? Và làm thế nào để có thể khắc phục những vấn đề đó? Sẽ có rất nhiều câu trả lời cho vấn đề này như là: chủ nhà không lắng nghe ý kiến của KTS , KTS kiên quyết bảo vệ ý tưởng của mình, trong khi mục đích, ước muốn của gia chủ đôi khi không được chú ý, hay KTS quá tuân thủ theo lời gia chủ mà quên mất vai trò tư vấn định hướng của mình .v.v. Khi KTS tiến hành thiết kế một không gian, thái độ và quan niệm với không gian đó có tích cực thì mới có được giải pháp tốt. KTS có tâm huyết thì mới có sự đào sâu tìm tòi phát triển ý tưởng, nếu ngược lại chỉ là sự hời hợt và việc thiết kế lúc này chỉ đơn thuần là công cụ để kiếm sống. Đối với chủ nhà, không gian của ngôi nhà đem lại cho họ nơi cư trú, nghỉ ngơi, giải trí và không khí gia đình. Bản thân gia chủ không thể hệ thống được những nhu cầu hay ước muốn của mình mà đa phần những điều đó xuất phát từ những trải nghiệm của họ trong cuộc sống. Chính vì thế muốn có được một không gian sống như ý trước tiên đòi hỏi KTS và gia chủ cần phải biết lắng nghe và chia sẻ. Mỗi không gian được cấu thành từ nhiều chi tiết mà khi chúng được sắp đặt, bố cục một cách hợp lý chúng sẽ tạo thành những không gian mang màu sắc riêng. Khi ta cảm nhận về một không gian nào đó chính là ta đang cảm nhận cách mà những người tạo ra không gian ấy ứng xử với nó. Như vậy, chính cách ứng xử của con người với không gian sống của họ nói lên chính bản thân họ. Và ngược lại, chính những đặc điểm trong không gian sống của họ cũng sẽ nói lên một phàn tính cách và cách ứng xử của họ với những người khác. Chính vì điều đó, để tạo nên một không gian sống có bản sắc, đầy đủ tiện nghi phù hợp với văn hóa, đẳng cấp của gia chủ trước hết chính bản thân người chủ phải biết mình muốn gì và ứng xử ra sao với không gian đó, bên cạnh đó người KTS sẽ giúp đỡ gia chủ thể hiện điều đó qua cách tạo dựng không gian phù hợp. Xin được mượn lời một kiến trúc sư lão làng để mở đầu diễn đàn về ứng xử của con người với không gian sống vì “ kiến trúc suy cho cùng cũng là chuyện ứng xử”.

KHÔNG GIAN SỐNG PHẢI ĐÁP ỨNG ĐƯỢC NHU CẦU CỦA CON NGƯỜI
Ông bà ta thường nói “an cư lạc nghiệp”. Như vậy, không gian sống – theo nghĩa hẹp là ngôi nhà – chính là nơi đáp ứng được nhu cầu định cư của con người. Không gian sống đầu tiên của con người đó chính là những cái hang, cái lều rồi đến ngôi nhà, biệt thự…nhưng những hình thức đó cũng chỉ đáp ứng cho những nhu cầu thiết thực hằng ngày: nơi cư ngụ, sinh hoạt và mọi hoạt động của đời sống định cư. Từ việc tạo ra một không gian khép kín cho nhu cầu cư ngụ, con người đã tác động vào không gian ấy để đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của riêng mình. Nói rộng ra, kiến trúc thể hiện nếp sống và hệ thống tư tưởng của từng thời đại. Bản sắc kiến trúc truyền thống Việt Nam có đặc điểm khiêm tốn và đơn giản về khối hình, kiến trúc thường cân xứng, hướng nội nhưng hài hòa với khung cảnh thiên nhiên như muốn hòa nhập hữu cơ theo quan điểm “nhất thể vũ trụ”, “âm dương quân bình” và “thiên nhiên hợp nhất”. Từ tổ chức không gian đến kết cấu chất liệu đơn giản, khúc chiết, hợp lý, cân bằng và hài hòa với đặc điểm sinh thái môi trường, đạt trình độ cao của nguyên tắc xây dựng điển hình “tối thiểu là tối đa”… Thái độ ứng xử trước hoàn cảnh, bảng thang giá trị của người Việt Nam cũng góp phần quan trọng tạo nên nét riêng cho giá trị truyền thống kiến trúc: tình làng nghĩa xóm tạo ra lối sống cộng đồng hài hòa, cởi mở, hiếu khách, quan tâm đến nhau; đời sống gia đình không chỉ bó kín sau cánh cổng; cuộc sống gắn chặt với cộng đồng biểu hiện ngay trong khuôn viên gia đình, trên ngõ xóm, đường làng, dưới gốc đa, bên quán nước, trên sân đình, vườn chùa…Kiến trúc hiện đại sẽ tiếp nối con đường đó để phấn đấu có một nền văn hóa tiên tiến, đâm đà bản sắc dân tộc.

KHÔNG GIAN SỐNG THỂ HIỆN CÁI TÔI CÁ TÍNH VÀ ĐẲNG CẤP CỦA GIA CHỦ

Hiện nay, trong lĩnh vực xây dựng nhà ở tư nhân, độ tuổi gia chủ phần lớn tập trung ở thế hệ 6X, 7X và một số bạn trẻ 8X. Một thế hệ chủ đầu tư mới hình thành: cá tính bộc lộ rõ nét hơn, hướng đến sự độc đáo cũng như khẳng định cái tôi của gia chủ hơn. Các không gian chung ít phô trương và không gian riêng ngày càng được quan tâm, chăm chút nhiều hơn. Với xu hướng trẻ hóa, các tông màu chung chung, quen thuộc đang nhường chỗ cho những gam màu mạnh, ấn tượng. Giấy dán tường thay thế dần các sơn phết cầu kỳ bởi có nhiều mẫu mã đa dạng, dễ thay thế khi muốn làm mới rèm cửa, không chỉ là vật liệu che chắn thuần túy mà còn là những bức tranh, mảng miếng trang trí mềm mại, cá tính. Các vật liệu “mềm” khác như vách thạch cao, thảm, tranh ảnh…cũng được sử dụng nhiều hơn, rút ngắn thời gian thi công theo kiểu hoàn thiện “cứng”.

NỘI THẤT ĐƯỢC QUAN TÂM ĐẶC BIỆT

Phần mềm được đầu tư nhiều hơn và vật dụng nội thất của ngôi nhà được quan tâm đặc biệt. Một chi tiết nhỏ như cái bàn, tranh ảnh treo tường…gia chủ cũng yêu cầu kiến trúc sư tư vấn để có sự đồng bộ, hài hòa. Mảng không gian cây xanh, thoáng mát…hầu như luôn được khách hàng đặt ra trong tiêu chí thiết kế ngay từ ban đầu. Thậm chí, họ “sẵn sàng” hi sinh một phần diện tích trong ngôi nhà để làm khoảng thông thoáng hợp lý, phù hợp phong thủy; Đa số khách hàng trẻ hiện nay đều sử dụng dịch vụ thiết kế chi tiết từ nội thất đến từng vật dụng sao cho thật tiện nghi, phù hợp với hoàn cảnh sống của mình.

KHÔNG GIAN VỈA HÈ TRONG ĐÔ THỊ

Kiến trúc nhà ở hai bên đường thành phố Hồ Chí Minh thường có chức năng kép: mua bán (dịch vụ) và cư trú nên kiểu kiến trúc cũng đáp ứng nhu cầu này. Nhà thì cửa rộng, có không gian phía trước dành cho việc giao dịch, mua bán, …Phần còn lại dành cho việc cư trú, hầu như không có chỗ đậu xe riêng. Tất cả điều đó đồng nghĩa với mọi sinh hoạt mưu sinh diễn ra khắp nơi. Vì vậy, vỉa hè như một không gian trung chuyển chức năng thứ nhất (mua bán). Người bán tiếp nhận và chuyển hàng hóa vào nhà thông qua vỉa hè, người mua cần một nơi dừng lại mua rồi di chuyển…Lớn hơn nữa, các sinh hoạt này vốn đã hình thành và thẩm thấu trong cộng đồng dân cư qua thời gian, không gian quen thuộc. Trong đó, vỉa hè tồn tại và mang vác tất cả những sinh hoạt, cách sống, lối sống đã được định hình từ kiểu đô thị thương nghiệp nông nghiệp có từ bao đời. Do vậy, vỉa hè tồn tại không chỉ có mục đích duy nhất là giao thông mà còn là phương tiện kiếm sống của cộng đồng người.

KHÔNG GIAN CÔNG CỘNG

Vấn đề công trình công cộng ở các đô thị lớn hiện nay là một vấn đề hết sức nhạy cảm bởi tiềm năng kinh tế về mặt bằng đất đai, vị trí kinh doanh, giao thông thuận lợi…Chính từ những khía cạnh này mà không ít nhà quản lý đô thị hiện nay nhìn nhận kiến trúc công cộng dưới góc độ cái có ích nhiều hơn là nhìn nó ở góc độ thẩm mỹ trong tổng thể không gian đô thị. Có hai yếu tố tác động lẫn nhau tạo ra kiểu kiến trúc đô thị là thành tố không gian – vật chất bao gồm không gian quy hoạch, kiến trúc, cơ sở hạ tầng, môi trường sinh thái và thành tố văn hóa – xã hội bao gồm trước hết là đặc điểm hình thành đô thị, tổ chức cộng đồng dân cư với những thiết chế đô thị được xây dựng hiện tại. Đặt cả hai thành tố trên với thực tế kiến trúc công cộng xem ra đều đối diện với những khó khăn gay gắt mà chưa có lời giải thỏa đáng.

KHÔNG GIAN CÔNG CỘNG

Vấn đề công trình công cộng ở các đô thị lớn hiện nay là một vấn đề hết sức nhạy cảm bởi tiềm năng kinh tế về mặt bằng đất đai, vị trí kinh doanh, giao thông thuận lợi…Chính từ những khía cạnh này mà không ít nhà quản lý đô thị hiện nay nhìn nhận kiến trúc công cộng dưới góc độ cái có ích nhiều hơn là nhìn nó ở góc độ thẩm mỹ trong tổng thể không gian đô thị. Có hai yếu tố tác động lẫn nhau tạo ra kiểu kiến trúc đô thị là thành tố không gian – vật chất bao gồm không gian quy hoạch, kiến trúc, cơ sở hạ tầng, môi trường sinh thái và thành tố văn hóa – xã hội bao gồm trước hết là đặc điểm hình thành đô thị, tổ chức cộng đồng dân cư với những thiết chế đô thị được xây dựng hiện tại. Đặt cả hai thành tố trên với thực tế kiến trúc công cộng xem ra đều đối diện với những khó khăn gay gắt mà chưa có lời giải thỏa đáng.

VÀ VẤN ĐỀ QUY HOẠCH ĐÔ THỊ

Đô thị hóa là một trào lưu không thể cưỡng lại, chính vì vậy, việc đón đầu bằng quy hoạch là việc làm không thể thiếu của bất kỳ nhà quản lý đô thị nào. Xã hội càng phát triển, nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao thì vai trò thẩm mỹ kiến trúc ở đô thị phải gắn liền với các hoạt động sống của đô thị với 2 khía cạnh: kinh tế (mặt vật chất, nghĩa là nhà cửa, cơ sở hạ tầng) và văn hóa (mặt tinh thần gồm lối sống, cách ăn mặc, mưu sinh,…). Thật ra, cái đẹp của kiến trúc không phải chỉ ở những hình khối vươn cao, trải rộng, lại càng không phải là một hệ thống các hình khối được phủ màu mà nó phản ánh diện mạo của một nền văn minh, rộng hơn là cả một nền văn hóa.

KTS Ngô Việt Khánh Duy



Những chiếc cầu thang dùng làm chỗ thư giãn

Không dừng ở chức năng phục vụ đi lại, cầu thang còn là chỗ ngồi nghỉ, đọc sách trong các công sở, nhà ở.

Continue reading Những chiếc cầu thang dùng làm chỗ thư giãn



Sân vườn Nhật – Nét duyên ngầm cần khai phá

Sân vườn Nhật Bản từ lâu đã được phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam, thiết kế của nó mang nét truyền thống, đặc trưng riêng, nơi mà thiên nhiên được sắp xếp theo ý đồ nghệ thuật có ý nghĩa tượng trưng. Nguồn gốc của sân vườn Nhật Bản là ở Trung Quốc, sau khi du nhập vào Nhật khoảng thế kỉ 6 đến thế kỉ 8 cùng với Đạo giáo thì nó đã được những người nghệ nhân nơi đây phát triển, mang phong cách và bản sắc riêng của quốc gia này. Continue reading Sân vườn Nhật – Nét duyên ngầm cần khai phá



Mái đình – chút hồn quê và chứng nhân lịch sử

Dưới mái đình này mà chúng tôi lớn lên, dưới mái đình này chúng tôi chia tay người thân bạn bè đi chiến đấu.  Những vòng tay âu yếm, những cái nhìn rất vội và giọt nước mắt của người thân, của “ai” đó…để mỗi khi nhớ về quê hương, hình ảnh đình làng trong tôi lại hiện về. Như một tình yêu ám ảnh, nhớ nhung, để chúng tôi thêm sức mạnh chiến đấu, để chúng tôi dám hy sinh Continue reading Mái đình – chút hồn quê và chứng nhân lịch sử



Kiến trúc sư và chủ nhà: Khởi đầu mối lương duyên

Xây nhà là một trong những công việc hệ trọng bậc nhất cuộc đời mỗi người. Tính chất phức tạp của nó cũng không kém việc hôn nhân với đầy đủ các thủ tục và tiến trình cần thiết. Có những ngôi nhà được xây nên bởi mối lương duyên tốt đẹp giữa các bên tham dự, nhưng cũng có không ít ngôi nhà bị “giữa đường đứt gánh” hay “đường ai nấy đi” trong và sau khi làm nhà Continue reading Kiến trúc sư và chủ nhà: Khởi đầu mối lương duyên



Frank Lloyd Wright – Trung thành với lý tưởng

Frank Lloyd Wright (1867- 1959) là một trong số những kiến trúc sư tài giỏi, giàu trí tưởng  tượng nhất của nước Mỹ. Ông làm việc trong ngành này được 70 năm, ông đã thiết kế hơn 1.000 tòa nhà trong đó có hơn 400 thiết kế đã được xây dựng, được coi là những tác phẩm kinh điển trong ngành kiến trúc với các yếu tố xúc cảm, sự lãng mạn, không gian, môi trường xung quanh… và đặc biệt là sự sáng tạo. Tài năng của ông được giới kiến trúc toàn thế giới ngưỡng mộ và có  sức ảnh hưởng lớn nhất thế kỷ 20. Continue reading Frank Lloyd Wright – Trung thành với lý tưởng



Không gian đô thị nào để thở

1. Nhà tôi ở trong một hẻm nhỏ. Phía ngoài là một con đường lớn nối trung tâm với ngoại ô lúc nào cũng ồn ào xe cộ, ngay cả nửa đêm thì vẫn có những chuyến xe chở rau trái tươi non từ các trang trại vùng ven vào các chợ trong thành phố. Vậy nhưng hẻm nhỏ luôn giữ được sự yên tĩnh hiếm có, là nhờ hẻm cụt, chỉ có người ở trong hẻm ngày đi làm hai lần ra vào mà thôi.

Continue reading Không gian đô thị nào để thở



Toyo Ito: “Kiến trúc như một bộ y phục bao bọc cuộc sống của con người”

Kiến trúc sư Toyo Ito người chiến thắng giải Pritzker Prize 2011 nói với Dezeen ”trong khi những công trình của ông đa dạng trong vật liệu và hình thức, thì chìa khóa dẫn đến tất cả những thứ đó là quan hệ gắn bó với những người sống trong chúng”.  Continue reading Toyo Ito: “Kiến trúc như một bộ y phục bao bọc cuộc sống của con người”



“Ta có nhiều viên ngọc nhưng chưa kết được chuỗi”

Xin bắt đầu bằng một sự kiện liên quan đến đời sống quy hoạch – kiến trúc của thành phố ta. Dự án đầu tiên ở Tân Cảng Sài Gòn đã được khởi công. Báo chí cho biết, quy hoạch chi tiết 1/500 khu Tân Cảng Sài Gòn đã được duyệt với hệ số sử dụng đất tăng từ 2,5 lên 3,17 so với quy hoạch cũ. Cũng theo thông tin trên báo chí, các khu Ba Son, Nhà Rồng – Khánh Hội đã được chủ đầu tư đề xuất tăng hệ số sử dụng đất, tăng quy mô dân số, tăng số căn hộ thương mại… Continue reading “Ta có nhiều viên ngọc nhưng chưa kết được chuỗi”